Unijna wieś przechodzi zmiany

| Rynki zagraniczne |

Komisja Europejska opublikowała w październiku br. krótki raport dotyczący najważniejszych przemian obszarów wiejskich na terenie UE, w oparciu o najnowsze dane z 2010 r. zbierane od 2005 r. Warto się przyjrzeć owym transformacjom ujętym w liczby.

Mniej gospodarstw, ale…

Ważnym trendem jest zmniejszająca się stale liczba gospodarstw rolnych. Co ciekawe, maleje ona w liczbach względnych mimo akcesji kolejnych państw do Unii Europejskiej. Aktualnie na terenie Wspólnoty jest 12 milionów gospodarstw. Natomiast ich powierzchnia wzrosła o 3,8% w porównaniu do roku 2005. I choć wynosi średnio 14,3 ha gruntów wykorzystywanych rolniczo na gospodarstwo, to trudno się Europie równać z przeciętnymi rozmiarami farm w Stanach Zjednoczonych, Argentynie, nie wspominając o Australii. Ważną informacją stanowi fakt, iż areał gruntów przeznaczonych pod uprawę zmalał tylko w bardzo niewielkim stopniu (2005 r.: 172 mln ha, 2010 r.: 171,6 mln ha), co zapewnia względną stabilność w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego.

Zróżnicowane udziały

Charakterystyczną cechą unijnej wsi jest rozdrobnienie gospodarstw. Ma to związek (tak jak to się dzieje np. w Polsce) z kwestiami dziedziczenia ziemi i podziału jej pomiędzy spadkobierców. Aktualnie 69% gospodarstw na terenie UE dysponuje areałem mniejszym niż 5 ha, a tylko 2,7% jest w posiadaniu terenów większych niż 100 ha. Niemniej jednak ta pierwsza grupa zajmuje ok. 7% gruntów uprawnych w przeciwieństwie do gospodarstw wielkoobszarowych, które stanowią ok. 50% całości obszarów uprawnych w UE. Warto podkreślić, że średnia standardowa produkcja na wsi wzrosła o 5,2% (w ciągu 5 lat) i wynosi 25 500 EUR.

Tymczasem w Polsce

Aktualnie ponad 3 mln osób dysponuje gruntami rolnymi, ale tylko ok. 200 tys. rolników posiada więcej niż 15 ha, co według ekspertów jest powierzchnią mogącą zapewnić rentowność prowadzenia gospodarstwa. I choć średnia wielkość wynosi tylko 9,5 ha, to i tak, w porównaniu z rokiem 2002 (5 ha), zanotowano wzrost o niemal 100%! Stało się to na skutek spadku liczby gospodarstw rolnych. Pozostałe trendy są podobne jak w całej Unii. Większość (ok. 96%) stanowią gospodarstwa małe i średnie, jednak to rolnicy posiadający duże gospodarstwa (od 15 ha do 100 ha) przejmują coraz więcej gruntów uprawnych (37% całości na terenie kraju).

 

Czytaj więcej →

Polska wieś on-line

| Rynek polski |

Trwają prace nad kształtem nowego okresu programowania dotacji unijnych na rzecz zrównoważonego rozwoju w latach 2014-2020. Dotyczy to również Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW), gdzie szczególnie duży nacisk ma być położony na kwestie informatyzacji polskiej wsi.

Priorytetem jest wiedza i komunikacja

Krajowy Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych w nadchodzącym okresie programowania będzie dążył do powszechnej inkluzji cyfrowej na wsi, połączoną z procesami jej informatyzacji i komputeryzacji. W ramach postulatów złożonych do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi znajdują się projekty poświęcone m.in. powstaniu aplikacji ułatwiających współpracę z giełdami towarowymi, instytucjami takimi jaki ARiMR czy KRUS; uruchomieniu programów on-line do zarządzania gospodarstwem rolnym oraz wspomagających pracę sołectw, jak również utworzeniu bazy wiedzy (prawnej, marketingowej, edukacyjnej oraz zatrudnienia na wsi) niezbędnej dla rolników.

Być jak Niemcy

Aktualnie na wsi aż 71,1% ogółu gospodarstw domowych na wsi posiada przynajmniej jeden komputer; dostęp do Internetu ma 67,8% z nich. Powodami, dla których tłumaczy się brak dostępu do sieci są: niekorzystanie z niego, brak kompetencji do jego używania oraz koszty. I choć widać poprawę w dostępności do rządzeń informatycznych (m.in. za sprawą upowszechniania się smartfonów i tabletów, sprzedawanych przez operatorów sieci komórkowych) oraz wzrostu możliwości korzystania z bogatej oferty dostawców Internetu, to jednak nadal pozostaje wiele do zrobienia w temacie informatyzacji polskiej wsi.

Niech przykładem będą dla nas nasi zachodni sąsiedzi, którzy właśnie pracują nad programem wdrożenia szybkiego Internetu w każdym domu (min. 50 Mb/s). Do 2018 r. ma to kosztować budżet federalny ok. 20 mld EUR.

 

Czytaj więcej →

9 lat przemian na polskiej wsi

| Rynek polski |

Od momentu wejścia Polski do Unii Europejskiej polska wieś zmieniła się nie do poznania. Widoczne jest to nie tylko poprzez analizę różnego rodzaju danych statystycznych, ale również, a może przede wszystkim tzw. „gołym okiem”.

Struktura polskiej wsi w 2013 roku

Według danych udostępnianych przez GUS (Główny Urząd Statystyczny) ponad 3 mln Polaków dysponuje kawałkiem ziemi. Co szczególnie istotne 2 mln Polaków, płaci składkę rolniczego ubezpieczenia społecznego w ramach KRUS. Warto zwrócić uwagę, że po wejściu Polski do Unii Europejskiej polscy rolnicy otrzymali finansowe wsparcie w postaci dopłat. Ok. 1,5 mln Polaków otrzymuje dopłaty, ale jedynie 200 tysięcy rolników ma gospodarstwa powyżej 15 ha, czyli takie gospodarstwa, które według ekonomistów uważa się za pozwalające utrzymać rodzinę. Warto w tym miejscu zatrzymać się nad różnicą między tymi dwoma milionami, które płacą składki na rolnicze ubezpieczenie społeczne, a 1,5-milionem, które otrzymuje dopłaty?

Od małych gospodarstw do przedsiębiorstw rolnych

Polskie rolnictwo jest nadal bardzo rozdrobnione. Natomiast w perspektywie ostatnich 9 lat mamy do czynienia z dosyć istotnymi zmianami, w strukturze rozdrobnienia. Obecnie średniej wielkości gospodarstwo rolne ma powierzchnię ok. 9,5 ha. Jeszcze w roku 2002 to był poziom 5 ha.

Według danych oficjalnych Polska posiada 12,1 mln gruntów ornych. Zużycie nawozów w Polsce jest o blisko 30% mniejsze niż w starej Unii Europejskiej. Jednak kluczowe jest tutaj pokazanie zyskowności prowadzenia działalności rolniczej w Polsce. Analizy prowadzone przez „PUŁAWY” pokazują, że dochody rolników w stosunku do roku 2005 wzrosły o 82% (podobne dane prezentuje Eurostat)! W ciągu tych 9 lat od wstąpienia do Unii Europejskiej znacznie wzrosła ilość gospodarstw dużych. Jeżeli mówimy o liczbach bezwzględnych to pozostaje pewien problem, bo zawsze tych małych gospodarstw będzie najwięcej. W Polsce małe i średnie przedsiębiorstwa to jest 96% przedsiębiorstw. Podobnie i w rolnictwie. Obserwujemy również, że duże gospodarstwa, mają coraz większy udział w strukturze agrarnej Polski. I 12,7% gospodarstw z grupy obszarowej 15-100 ha zajmuje już 37,1% całości gruntów ornych w Polsce! Liczba gospodarstw rolnych w ciągu 9 lat spadła o 23% – równocześnie średnia wielkość gospodarstwa rolnego wzrosła o 44%! Liczba gospodarstw o powierzchni powyżej 50 ha i więcej wzrosła, aż o 36%!

Demografia na polskiej wsi

Przez lata statystyki pokazywały, że w dramatycznym tempie ubywa mieszkańców wsi. Jednak od kilku lat obserwujemy trend odwrotny – mieszkańców wsi zaczyna przybywać. Ponadto analitycy i eksperci podkreślają, że na wsiach mieszka coraz więcej młodych ludzi, co stoi w sprzeczności ze stereotypową opinią, że młodzież ze wsi ucieka. Coraz wyraźniej dostrzegamy, że polska wieś upodabnia się do miast. Obecnie na wsi średnia życia mężczyzny wynosi 71,4 lat, dla kobiet to jest ponad 80 lat. Następuje przy tym dosyć istotna, szybka poprawa wykształcenia. Dotychczas często specjaliści zajmujący się rolnictwem narzekali na poziom wykształcenia na wsi, oraz to, że wykształcenie rolnicze, ma stosunkowo niewielu przedsiębiorców rolnych. Ale to się również w sposób istotny zmienia. Bo jak się okazuje mamy coraz więcej ludzie młodych na wsi, ludzi dobrze wykształconych.

Na podstawie wykładu wygłoszonego przez dr Zenona Pokojskiego w trakcie XIX Kongresu IFMA w Warszawie – 26 lipca 2013 roku.

 

Czytaj więcej →

Polska wieś się unowocześnia

| Rynek polski |

W ostatnich dniach opublikowano dane dotyczące przemian demograficznych, obejmujących sytuację w polskim rolnictwie. W ciągu ostatnich 10 lat polski sektor gospodarstw opuściło prawie 0,5 mln pracowników!

Rozwój technologiczny na polskiej wsi

Specjaliści są zgodni – kluczową przyczyną spadku ilości zatrudnionych w rolnictwie jest zwiększenie udziału maszyn w produkcji rolnej i rozwój technologiczny na polskiej wsi. GUS w opublikowanym raporcie zwrócił uwagę, że według pozyskanych danych do końca pierwszego kwartału 2013 roku w rolnictwie w naszym kraju pracowało łącznie 1.820.000 osób. Porównując te liczby z danymi sprzed roku dostrzegamy wyraźny spadek, o około 84 000 pracowników.

Efektywne rolnictwo

Wejście Polski do Unii Europejskiej, a tym samym wdrożenie systemu dotacji i dopłat sprawiły, że rolnicy uzyskali dostęp do środków umożliwiających unowocześnianie prowadzonych gospodarstw. Maszyny ułatwiły zwiększenie efektywności w rolnictwie, a tym samym pozwoliły zredukować koszty zatrudnienia dodatkowych pracowników.

Perspektywy na kolejne lata

Eksperci nie mają wątpliwości, że odpływ siły roboczej z rolnictwa to pozytywna informacja dla krajowej gospodarki. Polska odnotowuje bowiem znaczny przerost zatrudnienia w sektorze rolnym. Ostatnie lata pokazały jednak, że efektywność w rolnictwie dynamicznie wzrasta, jednak nadal pozostaje na stosunkowo niskim poziomie, szczególnie w zestawieniu z państwami „starej UE”. Należy jednak podejrzewać, że kolejne 10 lat będzie wiązało się z dalszym odpływem pracowników z rolnictwa i równoczesną, rosnącą wydajnością poszczególnych gospodarstw.

 

Czytaj więcej →