Progres polskiej wsi

| Rynek polski |

Ideą powstania raportu „25 lat polskiego rolnictwa. Bezpieczeństwo żywnościowe w Europie”, którego prezentacja odbyła się 26 listopada tego roku w Puławach, podczas konferencji „Nauka, Biznes, Rolnictwo”, było wywołanie publicznej debaty dotyczącej znaczenia rolnictwa dla polskiej gospodarki. W owej publikacji dokonaliśmy diagnozy szeregu istotnych pytań z punktu widzenia polskiego sektora żywnościowego, a także przedstawiono zestaw potencjalnych rozwiązań wobec kluczowych wyzwań nadchodzących lat. Warto mieć na uwadze, że przyszłość krajowego sektora żywnościowego ściśle uwarunkowana jest rozwojem gospodarstw towarowych, które mają szansę stać się jeszcze bardziej konkurencyjne i nowoczesne, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym.

Rozwój polskiego rolnictwa a bezpieczeństwo żywieniowe

Ostatnio dość często poruszana jest tematyka znaczenia bezpieczeństwa żywnościowego w kontekście europejskim i globalnym, dlatego niezwykle istotna okazuje się właściwa ocena polskiego rolnictwa. – „Czas spojrzeć na rolnictwo, jako na sektor biznesowy. Jedno z wyzwań na przyszłość to rozwój obszarów wiejskich. W naszym opracowaniu podkreślamy znaczenie bezpieczeństwa żywnościowego. Biorąc pod uwagę szybki wzrost demograficzny, będziemy zmierzać do produkowania o 70% więcej żywności, nie tracąc przy tym na jej jakości” – twierdzi prof. Janusz Igras, Dyrektor Naukowy Instytutu Nowych Syntez Chemicznych w Puławach oraz Współautor raportu. Przystępując do prac nad raportem, postawiliśmy sobie za cel sporządzenie analiz i prognoz, będących ważnym elementem w debatach na temat perspektyw rolnictwa i branż z nim powiązanych.

Polska wieś w UE

Śmiało można stwierdzić, że wejście Polski do UE spowodowało szereg zmian w polskim rolnictwie, które w dalszym ciągu wdrażane są w życie i przynoszą miarodajne korzyści. Przede wszystkim, widać znaczący wzrost obrotu produktami rolnymi. Niedosyt wiedzy panujący na polskiej wsi przed wejściem do Unii, zmienił się w chęć podnoszenia własnych kompetencji i dostępu do innowacyjnych rozwiązań. Co więcej, polskie rolnictwo zmierza w kierunku precyzyjnych systemów zarządzania i gospodarowania, a istotnym punktem odniesienia na przyszłość wydaje się być rolnictwo towarowe. Prawie 30 mld euro, które napłynęło do Polski w latach 2004-2013 z funduszy Unii Europejskiej, zostało wydane głównie na inwestycje m.in. w park maszynowy. W efekcie poprawiły się możliwości skutecznej walki o zagranicznego nabywcę. Potwierdzają to również wyniki badań, według których, 71% ankietowanych uważa polskie przedsiębiorstwa rolne i marki produktów rolnych jako konkurencyjne wobec swoich odpowiedników z innych krajów UE.

Nowoczesna polska wieś

Na polskiej wsi dokonują się widoczne zmiany, nie tylko dzięki wprowadzaniu maszyn czy poprawie infrastruktury współfinansowanej z UE, ale także dzięki nowym technologiom. Jak wynika z raportu, 86% gospodarstw rolnych posiada dostęp do Internetu, a 71% z nich wykorzystuje jego potencjał, dokonując decyzji zakupowych czy poszukując niezbędnych informacji. Z punktu widzenia zmian zachodzących w gospodarstwach rolnych, istotną rolę odgrywa także stosowanie nowoczesnych technologii m.in. posługiwanie się narzędziami IT w zarządzaniu swoim gospodarstwem, chociażby do nawadniania pól.

Rolnicza przestrzeń produkcyjna, to przestrzeń, w której funkcjonują polscy rolnicy, warto zaznaczyć, że przestrzeń ta stanowi niezwykle zróżnicowany obszar pod względem dywersyfikacji plonów, planowania produkcji, sposobów nawożenia czy nawadniania. Różnorodność umiejętności rolniczych oraz stosowanych technik agrarnych pokazuje, na jakim etapie rozwoju są poszczególne regiony naszego kraju. Szczegółowe poznanie tych mechanizmów stanowi podstawę do dalszego wdrażania efektywnych rozwiązań. Samo Centrum Kompetencji PUŁAWY dąży do poszukiwania formuł nawozowych pod specjalistyczne uprawy czy poszczególne gleby. Równie ważna okazuje się praca nad stworzeniem nawozów aplikowanych jednocześnie z nasionami, w celu stopniowego uwalniania się wartości odżywczych z nawozu do gleby. Takie inteligentne metody aplikacji mają wspomóc pracę rolników w celu optymalizacji ich plonów, przy jednoczesnym korzystnym oddziaływaniu na glebę i środowisko.

Równie ważna okazuje się umiejętność zarządzania ryzykiem i zmianą. Warunkuje ona szybszą adaptację do zmiennych warunków pogodowych, klimatycznych czy ekonomicznych, jak również szybsze dokonywanie modyfikacji w obrębie produkcji czy dywersyfikacji wyrobów. Nie chodzi tutaj o maksymalizację produkcji, a optymalizację kosztów, korzystając z różnych, dostępnych powszechnie, narzędzi. Rolnika można porównać tutaj do lekarza, który najpierw obserwuje, diagnozuje, a dopiero potem stosuje odpowiednią terapię, a nie operację. Co zrobić, aby zwiększyć efektywność wydawania środków? Powinno się wspierać produkcję – z prostego powodu – dawanie pieniędzy bez wcześniejszego sprecyzowania celów – w większości przypadków nie kończy się dobrze. Chodzi tu o tworzenie mechanizmu większej koncentracji ziemi. Niestety, obecna polityka takim mechanizmom nie sprzyja, dlatego przepisy powinny być tak konstruowane, aby wspierać proces dokonywania efektywnych zmian w obrębie posiadanej ziemi.

Przedstawiciele branży rolnej widzą zdecydowany potencjał tkwiący we własnych produktach rolnych. Pierwszych pięciu dystrybutorów produkcji rolnej powstało po 1990 roku na bazie GS, Samopomocy Chłopskiej. To właśnie oni zaczęli rozwijać doradztwo rolnicze, aby w kompetentny sposób móc oferować swoje produkty. Taki system doradztwa sprawdził się, kiedy doszło do sytuacji pozyskiwania środków. Jednak obecnie widać coraz większe komplikowanie polityki rolnej, poprzez zwiększanie ilości zadań doradców czy obowiązki nakładane na rolników m.in. tworzenia biznesplanów, wypełniania zagmatwanych wniosków nie służy rozwijaniu ich kreatywności i chęci do dalszego rozwoju. Doradztwo rolne aktualnie stara się odchodzić od wiedzy teoretycznej na rzecz wiedzy praktycznej. Kształcenie rolników oraz promowanie użytecznej wiedzy, którą mogliby wykorzystywać w swojej codziennej pracy stanowi priorytet w doradczej działalności rolnej.

Potencjał polskiej wsi

Aktualnie do najważniejszych wyzwań polskiego rolnictwa należy podnoszenie konkurencyjności produktów rolno-spożywczych. Elementy, takie jak ziemia, praca i kapitał, są już sukcesywnie wykorzystane w innych krajach unijnych, dlatego pora, aby ich potencjał zaczął być wykorzystywany także w Polsce. Równie ważny jest rozwój obszarów wiejskich, czyli propagowanie idei i dobrych wzorców, panujących na polskiej wsi. Sektor rolny to dziś już ponad 13% polskiego eksportu. Polski przedsiębiorca rolny posiada coraz większą wiedzę fachową na temat prowadzenia gospodarstwa, wzrasta znaczenie doradztwa rolniczego, następuje zwrot w kierunku rolnictwa zrównoważonego i precyzyjnego. To bardzo optymistyczne prognozy na kolejne 25 lat.

 

Raport „25 lat polskiego rolnictwa. Bezpieczeństwo żywnościowe w Europie” można pobrać tutaj.