GMO – w czym tkwi problem?

| Ochrona środowiska |

Kwestia dopuszczalności upraw roślin modyfikowanych genetycznie to temat coraz mocniej obecny w przestrzeni publicznej. Przez wiele lat wokół niego narosło wiele kontrowersji i sprzecznych opinii. Niestety w wielu krajach temat ten spychany jest na dalszy plan lub omawiany jedynie w aspekcie konsumpcyjnym oraz podejmowanych decyzji zakupowych i żywieniowych. Pomija się przy tym kwestie związane z rolnictwem i rozwojem tego segmentu gospodarki. Ponadto nie jesteśmy w stanie przewidzieć długofalowych skutków działania organizmów modyfikowanych genetycznie na zdrowie i funkcjonowanie człowieka, co poddaje w wątpliwość całą polemikę, toczącą się wokół stosowania GMO.

Kilka faktów o GMO

GMO to organizm modyfikowany genetycznie, którego materiał genetyczny został zmieniony nie w sposób naturalny, lecz w warunkach laboratoryjnych, na skutek skrzyżowania kliku organizmów lub w sposób naturalnej rekombinacji genetycznej, czyli wymiany materiału genetycznego, w wyniku którego powstają nowe genotypy. Od dawna ludzie eksperymentowali z krzyżowaniem bliskich sobie roślin tego samego gatunku, w celu sprawdzenia ich właściwości, zwiększenia odporności czy poprawy jakości. Problem zaczął narastać, kiedy zaczęto praktykować modyfikacje genetyczne łączące ze sobą materiały genetyczne zupełnie innych gatunków. Tego typu postępowanie rodzi wiele antagonistycznych opinii i budzi obawy, czy takie przeobrażenia są bezpieczne dla człowieka i środowiska. Zdaniem wielu naukowców, działania w obrębie zmian genomu roślin mogą być nieodwracalne i mogą przynieść nieprzewidywalne skutki.

GMO a rolnictwo i bioróżnorodność

Małe rodzinne gospodarstwa o niewielkim areale rolnym są coraz częściej pochłaniane przez wielkie, monokulturowe farmy. Stosowanie roślin modyfikowanych genetycznie w wielkoareałowych gospodarstwach, może prowadzić w dłuższym odstępie czasu do likwidacji naturalnej różnorodności biologicznej, rozwijającej się na obszarach wiejskich. Co więcej, wpływają one na rozwój plonów u rolników nie stosujących tego rodzaju środków, ze względu na bliską odległość pól. Ponadto, rośliny modyfikowane genetycznie mogą przyczyniać się do obniżania żyzności gleb, prowadzić do jej wyjałowienia i erozji. W dodatku, permanentne stosowanie produktów zwiększających odporność plonów na chwasty czy insekty może przyczyniać się nie tylko do powstawania krzyżówek upraw z chwastami lub stawania się roślinami chwastowymi, a także zabijać szkodniki, jak również wszystkie owady, również te pożyteczne, takie jak pszczoły. Długoterminowe ich stosowanie przyczynia się do zwiększania podawanych dawek, ze względu na rosnące zapotrzebowanie roślin i ich wzrastającą odporność na czynniki zewnętrzne. Oprócz tego, wpływanie na naturalne genotypy genotypem GMO, może prowadzić do braku wolności w wyborze upraw.