9 lat przemian na polskiej wsi

| Rynek polski |

Od momentu wejścia Polski do Unii Europejskiej polska wieś zmieniła się nie do poznania. Widoczne jest to nie tylko poprzez analizę różnego rodzaju danych statystycznych, ale również, a może przede wszystkim tzw. „gołym okiem”.

Struktura polskiej wsi w 2013 roku

Według danych udostępnianych przez GUS (Główny Urząd Statystyczny) ponad 3 mln Polaków dysponuje kawałkiem ziemi. Co szczególnie istotne 2 mln Polaków, płaci składkę rolniczego ubezpieczenia społecznego w ramach KRUS. Warto zwrócić uwagę, że po wejściu Polski do Unii Europejskiej polscy rolnicy otrzymali finansowe wsparcie w postaci dopłat. Ok. 1,5 mln Polaków otrzymuje dopłaty, ale jedynie 200 tysięcy rolników ma gospodarstwa powyżej 15 ha, czyli takie gospodarstwa, które według ekonomistów uważa się za pozwalające utrzymać rodzinę. Warto w tym miejscu zatrzymać się nad różnicą między tymi dwoma milionami, które płacą składki na rolnicze ubezpieczenie społeczne, a 1,5-milionem, które otrzymuje dopłaty?

Od małych gospodarstw do przedsiębiorstw rolnych

Polskie rolnictwo jest nadal bardzo rozdrobnione. Natomiast w perspektywie ostatnich 9 lat mamy do czynienia z dosyć istotnymi zmianami, w strukturze rozdrobnienia. Obecnie średniej wielkości gospodarstwo rolne ma powierzchnię ok. 9,5 ha. Jeszcze w roku 2002 to był poziom 5 ha.

Według danych oficjalnych Polska posiada 12,1 mln gruntów ornych. Zużycie nawozów w Polsce jest o blisko 30% mniejsze niż w starej Unii Europejskiej. Jednak kluczowe jest tutaj pokazanie zyskowności prowadzenia działalności rolniczej w Polsce. Analizy prowadzone przez „PUŁAWY” pokazują, że dochody rolników w stosunku do roku 2005 wzrosły o 82% (podobne dane prezentuje Eurostat)! W ciągu tych 9 lat od wstąpienia do Unii Europejskiej znacznie wzrosła ilość gospodarstw dużych. Jeżeli mówimy o liczbach bezwzględnych to pozostaje pewien problem, bo zawsze tych małych gospodarstw będzie najwięcej. W Polsce małe i średnie przedsiębiorstwa to jest 96% przedsiębiorstw. Podobnie i w rolnictwie. Obserwujemy również, że duże gospodarstwa, mają coraz większy udział w strukturze agrarnej Polski. I 12,7% gospodarstw z grupy obszarowej 15-100 ha zajmuje już 37,1% całości gruntów ornych w Polsce! Liczba gospodarstw rolnych w ciągu 9 lat spadła o 23% – równocześnie średnia wielkość gospodarstwa rolnego wzrosła o 44%! Liczba gospodarstw o powierzchni powyżej 50 ha i więcej wzrosła, aż o 36%!

Demografia na polskiej wsi

Przez lata statystyki pokazywały, że w dramatycznym tempie ubywa mieszkańców wsi. Jednak od kilku lat obserwujemy trend odwrotny – mieszkańców wsi zaczyna przybywać. Ponadto analitycy i eksperci podkreślają, że na wsiach mieszka coraz więcej młodych ludzi, co stoi w sprzeczności ze stereotypową opinią, że młodzież ze wsi ucieka. Coraz wyraźniej dostrzegamy, że polska wieś upodabnia się do miast. Obecnie na wsi średnia życia mężczyzny wynosi 71,4 lat, dla kobiet to jest ponad 80 lat. Następuje przy tym dosyć istotna, szybka poprawa wykształcenia. Dotychczas często specjaliści zajmujący się rolnictwem narzekali na poziom wykształcenia na wsi, oraz to, że wykształcenie rolnicze, ma stosunkowo niewielu przedsiębiorców rolnych. Ale to się również w sposób istotny zmienia. Bo jak się okazuje mamy coraz więcej ludzie młodych na wsi, ludzi dobrze wykształconych.

Na podstawie wykładu wygłoszonego przez dr Zenona Pokojskiego w trakcie XIX Kongresu IFMA w Warszawie – 26 lipca 2013 roku.