Masowe wymieranie pszczół – przyczyny i konsekwencje

| Ochrona środowiska |

Rola pszczół w kształtowaniu środowiska naturalnego jest olbrzymia i niepodważalna. Tymczasem w ostatnim czasie mamy do czynienia ze zjawiskiem masowego wymierania tych owadów. Niestety negatywny wpływ na populację pszczół na świecie, i jej systematyczny spadek, ma zbyt agresywna działalność człowieka.

Pszczoły – małe organizmy o wielkim potencjale

Ludzie utożsamiają pszczoły najczęściej z produkcją miodu lub wosku. Niestety dość często pomijana jest ich największa aktywność, a mianowicie zapylanie roślin. Według Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO), z setki różnych gatunków roślin, które umożliwiłyby dostarczenie 90% żywności ludziom na całym świecie, aż 71 to gatunki zapylane przez pszczoły.

Najbardziej popularnym gatunkiem jest pszczoła miodna (łac. Apis mellifera). Niestety to właśnie w tej grupie zauważono znaczący spadek liczebności populacji, co budzić powinno wiele obaw. Zjawisko gwałtownego wymierania pszczół zauważono w 2006 r. w Stanach Zjednoczonych. Zostało ono wówczas nazwane „zespołem masowego ginięcia pszczoły miodnej” (ang. Colony Collapse Disorder, CCD). To inaczej masowy i gwałtowny spadek populacji pszczół działających poza ulem, prowadzący do wyginięcia całego roju.

Przyczyny masowego i gwałtownego wymierania pszczół

Naukowcy prześcigają się w formułowaniu hipotez, które pozwoliłyby wyjaśnić przyczyny wzrostu umieralności wśród pszczół. Jednoznacznego stanowiska jednak nie ma. Najczęściej wymienia się patogeny, pasożyty, zanik i fragmentację naturalnych siedlisk, zmiany klimatyczne oraz zanieczyszczenie środowiska. Inne badania wskazują, że przyczyną tego zjawiska jest także nadmierne lub nierozważne stosowanie insektycydów, czyli środków owadobójczych. Są to substancje z grupy pestycydów używane do zwalczania szkodników w uprawach rolnych, lasach, w magazynach z żywnością, a także w mieszkaniach. Są one jednak niezbędne w przemyśle rolniczym, ponieważ tylko takie środki pozwalają dzisiaj na skuteczną walkę ze szkodnikami, które atakują np. uprawy rzepaku.

Jak zapobiegać temu zjawisku?

Najważniejszym krokiem w celu ochrony populacji pszczół są globalne działania na rzecz poprawy kondycji środowiska. Szczególnie istotne jest hamowanie zmian klimatycznych i przeciwdziałanie zanieczyszczaniu przyrody m.in. poprzez wdrażanie innowacyjnych rozwiązań w sektorze przemysłowym, które redukują emisję dwutelnku węgla do atmosfery. Wśród konkretnych rozwiązań proponuje się wprowadzenie zmian legislacyjnych ograniczających używanie środków owadobójczych, lecz brak rzetelnych i spójnych badań, co do ich wpływu na pszczoły, uniemożliwia stworzenie właściwych przepisów w tej sprawie. Nieocenione wydaje się także prowadzenie szerokiej edukacji wśród rolników. Konieczne jest promowanie rozważnej postawy oraz dobrych praktyk w stosowaniu insektycydów oraz zachęcanie do wyboru produktów sprawdzonych i bezpiecznych.